Mikroklimat w budynkach inwentarskich dzięki świetlikom dachowym

Artykuł Stef-Bud

Co składa się na mikroklimat w budynku inwentarskim?

Mikroklimat to warunki panujące wewnątrz obory, chlewni czy stajni: ilość światła, temperatura, wilgotność i jakość powietrza. O dwóch z nich — o ilości światła i o jakości powietrza — rozstrzyga się już na etapie projektu dachu, przez dostęp światła dziennego i wymianę zużytego powietrza na świeże. Na temperaturę i wilgotność te same decyzje wpływają pośrednio.

Gdy powietrze stoi, wilgoć zostaje w budynku, a zatęchłe powietrze sprzyja grzybom, pleśni i pasożytom. Świetliki dachowe pełnią w tym układzie dwie funkcje naraz: doprowadzają światło i odprowadzają zużyte powietrze. Efektem jest niższa wilgotność i lepsza jakość powietrza we wnętrzu.

Druga strona równania to światło. Naturalne doświetlenie przekłada się na zdrowie zwierząt i ich wydajność, a w ciągu dnia ogranicza potrzebę sztucznego oświetlenia — to widać w zużyciu energii elektrycznej. Dlatego doboru świetlików nie da się oderwać od sposobu, w jaki budynek jest użytkowany.

Ile światła wpuszcza świetlik dachowy?

Świetlik dachowy łukowy o powierzchni 1 m² daje tyle światła, co 3,52 okna. To punkt odniesienia przy szacowaniu, ile pól świetlnych rozmieścić na konkretnej połaci — zwłaszcza w budynku, do którego światło docierało dotąd wyłącznie przez ścianę.

Ilość i charakter światła reguluje się także wypełnieniem. Płyty poliwęglanowe bezbarwne przepuszczają najwięcej światła, mleczne dają światło rozproszone. Grubość i kolor płyt ustala się pod konkretny obiekt, więc wybór nie kończy się na jednym wariancie katalogowym.

Ma to również skutek termiczny. Świetliki wpływają na temperaturę wewnątrz budynku przez regulację ilości wpadającego światła słonecznego, więc wybór wypełnienia nie dotyczy wyłącznie jasności wnętrza.

Wentylacja przez dach: klapy, pasma łukowe i kominowe

Za wymianę powietrza w świetlikach łukowych odpowiadają uchylne klapy. Stopień ich otwarcia reguluje intensywność wentylacji, więc ten sam budynek inaczej pracuje w lipcu, a inaczej w styczniu.

Poza tym konstrukcja ma pozostać szczelna. Poprawnie dobrany świetlik inwentarski nie tworzy przeciągów i nie wpuszcza do środka śniegu ani deszczu. To istotne rozróżnienie: wentylacja oznacza kontrolowany ruch powietrza, a nie stały, niekontrolowany otwór w połaci.

Przy dłuższych obiektach zamiast pojedynczych świetlików stosuje się pasma świetlne inwentarskie. Występują w wersji łukowej, płaskiej i kominowej, a poza doświetleniem przejmują też wentylację. W jednym ciągu łączy się odcinki stałe z odcinkami wyposażonymi w klapy, co pozwala rozłożyć wymianę powietrza wzdłuż budynku, zamiast skupiać ją w jednym miejscu.

Na co zwrócić uwagę przy projekcie i montażu?

Pierwsze pytanie dotyczy dachu. Świetliki inwentarskie montuje się na połaciach płaskich i skośnych, a prace zazwyczaj nie wymagają przebudowy dachu. Konstrukcja z profili aluminiowych i płyt poliwęglanowych waży niewiele, więc nie obciąża połaci.

Drugie pytanie to obciążenia zewnętrzne — wiatr i śnieg. Pasma świetlne systemu Stef-Bud przebadał Instytut Techniki Budowlanej i wydał klasyfikacje według normy PN-EN 14963:2006. Dla wariantów inwentarskich, łukowego i kominowego, potwierdzono odporność na obciążenie odrywające UL 1000 (ssanie wiatru, 1000 Pa), na obciążenie dociskające DL 750 lub DL 1125 (śnieg), na uderzenie małym ciałem twardym, czyli gradem, i dużym ciałem miękkim SB 300 oraz wodoszczelność w położeniu 0° do poziomu. Klasyfikacje dotyczą przebadanych próbek i — zgodnie z ich treścią — nie są równoważne certyfikatowi zgodności.

Trzecie pytanie to ogień. Dachy ze świetlikami i pasmami świetlnymi Stef-Bud uzyskały klasę BROOF(t1) według PN-EN 13501-5:2016 w czterech badanych układach pokrycia, przy nachyleniu połaci do 20°. Warto czytać ten zapis dosłownie: to klasa dachu w zbadanym układzie, a nie samego świetlika.

Zostają detale, o które w rozmowie z wykonawcą pyta się najrzadziej, a które decydują o trwałości w agresywnym środowisku budynku inwentarskiego: jakość uszczelek, odporność profili na korozję i wykończenie konstrukcji. Aluminium maluje się proszkowo na dowolny kolor z palety RAL, a wielkość, kształt i rozmieszczenie świetlików ustala się osobno dla każdego projektu.

Czym różnią się świetliki dachowe od okien przesuwnych?

Świetlik pracuje w dachu, okno przesuwne — w ścianie. W budynku inwentarskim oba rozwiązania zwykle się uzupełniają i razem kształtują mikroklimat: dach doświetla środek obiektu i odprowadza zużyte powietrze, a okna doświetlają wnętrze przy ścianach i pozwalają sterować przepływem.

Okna przesuwne inwentarskie opierają się na lekkiej konstrukcji aluminiowej odpornej na korozję, z wypełnieniem poliwęglanowym i prowadnicami. Skrzydło nie otwiera się do wnętrza, tylko przesuwa się w linii okna, więc powierzchnia przy ścianie pozostaje do zagospodarowania. Szerokość otworu wentylacyjnego reguluje się płynnie — ręcznie, przekładnią, albo elektrycznie, siłownikiem.

Różnica wobec kurtyn rolowanych z PCV oraz tradycyjnych okien plastikowych i drewnianych ujawnia się po zamknięciu: okno przesuwne nadal przepuszcza światło dzienne. Rozmiar i sposób otwierania dobiera się do konkretnej obory, chlewni czy stajni, a same okna mogą być wykonane na wymiar.

Najczęstsze pytania