Rodzaje świetlików dachowych i kryteria ich doboru

Artykuł Stef-Bud

Czym różnią się kształty świetlików dachowych?

Świetlik dachowy to pole doświetlające w połaci, przez które światło dzienne wchodzi do wnętrza z góry, a nie przez elewację. Rodzaje świetlików dachowych wyróżnia się przede wszystkim według kształtu pokrywy: Stef-Bud wykonuje świetliki punktowe, kopułkowe, piramidowe, łukowe i płaskie. Każdy z tych wariantów inaczej układa się na dachu i inaczej rozprowadza światło, dlatego dobór zaczyna się od kształtu, a wymiary ustala się później.

Świetlik punktowy doświetla wybrany fragment pomieszczenia: pojedyncze stanowisko, przejście między regałami, strefę przyjęcia towaru. Powtarzalny układ takich pól rozkłada światło na całej powierzchni hali. Pokrywa kopułkowa jest wypukła, piramidowa ma geometrię czterospadową lub wielospadową — stąd druga nazwa, świetliki piramidkowe. Wariant płaski pozostaje najbliżej płaszczyzny dachu.

Świetliki łukowe mają przekrój odpowiadający pasmom świetlnym łukowym, więc oba rozwiązania można łączyć na jednej połaci. Ma to znaczenie tam, gdzie jedna część hali potrzebuje światła ciągłego, a reszta tylko punktowego.

Świetlik punktowy czy pasmo świetlne?

Różnica jest geometryczna, ale przekłada się na cały projekt dachu. Świetlik zajmuje pojedyncze pole w połaci, pasmo świetlne jest naświetlem ciągłym i doświetla długi odcinek jedną konstrukcją. Gdy liczy się równomierne światło wzdłuż całej nawy, pasmo daje ten efekt mniejszą liczbą otworów, ale wymaga wolnego pasa połaci. Pasma powstają w kształtach łukowych, trójkątnych i płaskich, a ze względu na miejsce montażu dzieli się je na kalenicowe i połaciowe.

Różnicę widać też w dokumentach. Instytut Techniki Budowlanej wydał dla naświetli systemu Stef-Bud klasyfikacje według normy PN-EN 14963:2006 — na ssanie wiatru, obciążenie śniegiem, uderzenie i wodoszczelność, między innymi dla pasma łukowego stałego i z klapą; nie obejmują one świetlików punktowych. Klasę BROOF(t1) według PN-EN 13501-5:2016 przypisano natomiast dachom ze świetlikami i pasmami Stef-Bud w badanych układach warstw, przy nachyleniu połaci do 20° — to klasa całego układu dachu, nie pojedynczego wyrobu, a wykaz układów i numer raportu są na stronie „Certyfikaty i badania”.

Które świetliki przewietrzają halę, a które odprowadzają dym?

Wybrane modele wykonywane są jako uchylne. Otwierana pokrywa pozwala okresowo przewietrzać wnętrze, więc jeden otwór łączy doświetlenie z wymianą powietrza. W budynkach inwentarskich uchylne klapy regulują intensywność wentylacji, a świetliki łukowe stosuje się tam, gdzie światło i przewiew są potrzebne równocześnie.

Oddymianie to już inna funkcja i inne urządzenie. Klapa dymowa otwiera się po sygnale z czujki dymu albo po naciśnięciu przycisku oddymiania, a pokrywę wprawiają w ruch siłowniki. Wypełnienie pokrywy materiałem przepuszczającym światło sprawia, że ten sam otwór doświetla wnętrze na co dzień, a w razie pożaru pracuje jako klapa.

Rozdzielenie tych ról należy do etapu projektu. Świetlik uchylny obsługuje przewietrzanie, natomiast tam, gdzie przepisy wymagają odprowadzania dymu i ciepła, w połaci przewiduje się klapę dymową.

Jakie kryteria decydują o wyborze rodzaju świetlika?

Pierwsze kryterium to dach. Świetliki punktowe montuje się na dachach płaskich i o niewielkim spadku: na dachu płaskim konstrukcję osadza się na podstawie, na połaci ze spadkiem dopasowuje do jej kąta. Sam montaż zwykle obywa się bez przebudowy konstrukcji dachowej.

Drugie kryterium to wypełnienie. Płyty poliwęglanowe komorowe lub lite występują w wersji przezroczystej i mlecznej: przezroczysta przepuszcza najwięcej światła, mleczna rozprasza je równomierniej. Grubość i kolor płyt dobiera się do wymagań obiektu, a profile aluminiowe malowane są proszkowo na dowolny kolor z palety RAL. Poliwęglan jest tworzywem około 25 razy bardziej odpornym na stłuczenia i pęknięcia niż szkło, co na dachu ma znaczenie przy gradzie i zalegającym śniegu.

Trzecie kryterium to rozkład światła we wnętrzu. Powierzchnia pól świetlnych i ich rozmieszczenie na połaci decydują o tym, czy hala będzie oświetlona równomiernie, czy jasnymi plamami — i rozstrzyga się to na etapie doboru, nie po montażu. W budynkach inwentarskich pokazuje to proste porównanie: świetlik łukowy o powierzchni 1 m² zapewnia światło porównywalne z 3,52 okna.

Na co zwrócić uwagę przy projekcie i montażu?

W nowych halach układ świetlików uzgadnia się z projektantem, tak aby pola świetlne trafiały w moduł konstrukcji dachu i nie kolidowały z elementami nośnymi. Przy obiektach istniejących punktem wyjścia jest pomiar na dachu; po nim następuje dobór wariantu i wymiarów, a dalej produkcja, dostawa i montaż prowadzony własną ekipą. Zakres certyfikatów ISO 9001, 14001 i 45001 obejmuje projektowanie, produkcję, serwis i montaż świetlików.

Warto z góry przewidzieć, co jeszcze znajdzie się w połaci. Świetliki, pasma świetlne i klapy dymowe mieszczą się w jednym projekcie dachu i mogą mieć wspólny kolor ramy — łatwiej ustalić to od razu, niż dokładać otwory po latach.

Na koszt wpływa liczba i rozmiar zamawianych świetlików, więc porównywanie wariantów ma sens dopiero po ustaleniu układu pól świetlnych.

Najczęstsze pytania