Rola i znaczenie klap dymowych w systemie oddymiania

Artykuł Stef-Bud

Dlaczego dym jest groźniejszy od samego ognia?

Podczas pożaru największym zagrożeniem dla życia bywa nie sam płomień, lecz dym i toksyczne gazy. Gromadzą się pod dachem i stamtąd wypełniają wnętrze. Klapa dymowa to element systemu zabezpieczeń przeciwpożarowych osadzony w połaci dachu: po otwarciu pokrywy dym, ciepło i gazy uchodzą na zewnątrz.

Pierwsza korzyść dotyczy ewakuacji. Otwarcie klap dymowych tworzy przy posadzce warstwę wolną od dymu, więc ludzie zyskują lepszą widoczność, a temperatura wewnątrz obiektu jest niższa. Służbom ratowniczym łatwiej wtedy prowadzić działania i zlokalizować źródło ognia.

Druga korzyść dotyczy samego budynku. Odprowadzenie gorących gazów chroni stalową konstrukcję dachu przed przegrzaniem i utratą nośności. Dlatego klapy dymowe traktuje się jako podstawowe wyposażenie hal produkcyjnych, magazynów, centrów handlowych i obiektów użyteczności publicznej, a nie jako dodatek do projektu dachu.

Automatyczne czy ręczne otwieranie klap dymowych?

W systemie oddymiania klapy uruchamia się na dwa sposoby. Pierwszy tor jest automatyczny: sygnał daje urządzenie wyzwalające, czyli czujka dymu. Drugi jest ręczny — otwarcie następuje po naciśnięciu przycisku oddymiania. W obu przypadkach sygnał wprawia w ruch siłowniki, a te otwierają pokrywy.

Oba tory zabezpieczają różne sytuacje. Automatyka działa bez udziału człowieka, więc klapy otworzą się także wtedy, gdy w pobliżu nikogo nie ma — na przykład w nocy w magazynie. Przycisk pozwala zareagować osobie, która zauważyła zagrożenie, bez czekania na czujkę.

Ten sam układ pracuje poza sytuacją awaryjną — klapy pozwalają okresowo przewietrzać budynek. Prawidłowe działanie wszystkich mechanizmów potwierdzają przeglądy techniczne; zaleca się je co najmniej raz w roku.

Jakie są warianty klap dymowych?

Pokrywy klap można wypełnić materiałem przepuszczającym światło. Jeden otwór dachowy pełni wtedy dwie role: na co dzień doświetla wnętrze jak punktowy świetlik dachowy, a jednocześnie pozostaje gotowy do zadziałania w razie pożaru.

W halach z naświetlami ciągłymi wygodniejszy bywa inny układ. Moduły z klapami dymowymi i wentylacyjnymi łączy się w jednym paśmie z modułami stałymi, więc jedna konstrukcja odpowiada za doświetlenie ciągłego odcinka połaci, przewietrzanie i oddymianie. Wypełnieniem są płyty poliwęglanowe komorowe lub lite: bezbarwne przepuszczają najwięcej światła, mleczne dają światło rozproszone.

Trzeci wariant to świetlik punktowy wyposażony w siłowniki — po takim doposażeniu może pełnić funkcję wyłazu dachowego lub klapy dymowej. Niezależnie od wariantu stosuje się materiały odporne na ogień i wysoką temperaturę, najczęściej poliwęglan oraz aluminium.

Na co zwrócić uwagę w projekcie i montażu klap dymowych?

Punktem wyjścia nie jest katalog, lecz dokumentacja obiektu. To z niej i z obowiązujących przepisów wynika, czy budynek wymaga odprowadzania dymu i ciepła, czy wystarczy okresowe przewietrzanie uchylnymi klapami. Na tej samej podstawie ustala się liczbę klap dymowych i zakres oddymiania, a przy nowych halach układ urządzeń na dachu uzgadnia się z projektantem.

Kolejna kwestia to rozmieszczenie: od układu klap na połaci zależy skuteczność odprowadzania dymu. Trzecia to wymiary otworów — pokrywy wykonuje się w różnych rozmiarach i dopasowuje do charakteru obiektu oraz do typu dachu.

Przy dozbrajaniu obiektu, który już stoi, zwykle nie trzeba przebudowywać całej konstrukcji dachowej — w większości przypadków wystarcza dostosowanie istniejącej struktury dachu, bez skomplikowanych prac budowlanych. Przebieg zlecenia pozostaje stały: pomiar na obiekcie, dobór wariantu i wymiarów, produkcja, dostawa oraz montaż prowadzony przez własną ekipę. Stef-Bud z Obornik prowadzi takie prace w całej Polsce od 2007 roku.

Najczęstsze pytania